چرا تولهسگ من وزن نمیگیرد؟
راهنمای کامل ۱۴۰۴ برای تشخیص و رفع لاغری بیشازحد تولهسگ (Failure to Thrive in Puppies)
اگر توله سگ شما با ولع غذا میخورد اما همچنان لاغر است، دندههایش مشخص است و طبق جدول رشد نژادش عقب مانده، شما تنها نیستید. این مشکل یکی از شایعترین دلایلی است که صاحبها به کلینیک دامپزشکی مراجعه میکنند. در این مقاله جامع و بهروز (بر اساس نظر متخصصان تغذیه دامپزشکی دانشگاههای تنسی، تافتس، جورجیا و ویسکانسین در سالهای ۲۰۲۳-۲۰۲۵) همه دلایل احتمالی + راهحلهای عملی را با جزئیات بررسی میکنیم.
۱. اول از همه: به دامپزشک مراجعه کنید (حتماً!)
۹۰٪ مواردی که توله سگ وزن نمیگیرد، دلیل پزشکی دارد. دکتر دن سو (متخصص تغذیه بالینی دانشگاه تنسی) میگوید:
«در حیوانات خانگیِ مورد مراقبت، کمبود وزن بهندرت بهخاطر کم غذا خوردن است، مخصوصاً وقتی اشتها خوب باشد.»
شایعترین علل پزشکی لاغری مداوم تولهسگ
| رتبه | علت پزشکی | علائم همراه | آزمایش پیشنهادی |
|---|---|---|---|
| ۱ | کرمهای رودهای (هوکورم، آسکاریس، ژیاردیا) | شکم بادکرده، اسهال، موهای کدر | آزمایش مدفوع (۳ روز پشت سر هم) |
| ۲ | بیماریهای گوارشی (IBD، PLE) | اسهال مزمن، استفراغ، نفخ | آندوسکوپی، آزمایش خون پروتئین |
| ۳ | شنت کبدی (Portosystemic shunt) | رشد خیلی کند، علائم عصبی خفیف | آزمایش صفرا، سونوگرافی |
| ۴ | دیابت نوجوانان یا هایپوگلیسمی | ضعف، لرزش، تشنج | تست قند خون مکرر |
| ۵ | مشکلات دندانی یا دهانی | درد هنگام جویدن، آبریزش دهان | معاینه کامل دهان زیر بیهوشی سبک |
| ۶ | بیماری آدیسون، کمکاری تیروئید | لاغری پیشرونده، بیحالی | آزمایش خون کامل (T4، ACTH) |
تا وقتی این موارد رد نشده، هیچ مکمل یا تغییر غذایی را خودسرانه شروع نکنید.
۲. آیا واقعاً کالری کافی میگیرد؟
حتی اگر فکر میکنید دقیق طبق جدول پشت کیسه غذا میدهید، ممکن است محاسبه اشتباه باشد.
فرمول دقیق کالری روزانه تولهسگ (۲۰۲۵)
کالری روزانه = ۱۳۰ × (وزن فعلی به کیلوگرم)²/³ × ضریب رشد
- توله تا ۴ ماهگی → ضریب ۳
- ۴ تا ۱۲ ماهگی → ضریب ۲
- نژادهای غولپیکر → ۱۰-۲۰٪ کمتر از این مقدار
مثال: توله لابرادور ۴ ماهه با وزن ۱۲ کیلوگرم
۱۳۰ × (۱۲)²/³ × ۲ ≈ ۱۱۰۰-۱۳۰۰ کیلوکالری در روز
ابزار آنلاین رایگان و دقیق:
→ https://petnutritionalliance.org/dog-calorie-calculator
۳. غذای مناسب تولهسگ انتخاب کردهاید؟
اشتباهات رایج صاحبها
- دادن غذای «همهسنین» (All Life Stages) به توله نژاد بزرگ → کمبود کلسیم/فسفر کنترلشده → مشکلات استخوانی
- غذای بزرگسال یا رژیم کاهش وزن به توله
- غذای خام خانگی بدون فرمولاسیون دامپزشک → خطر عدم تعادل شدید مواد معدنی
توصیه متخصصان تغذیه دامپزشکی ۲۰۲۵
| اندازه نژاد | نوع غذا پیشنهادی |
|---|---|
| کوچک و متوسط (<۲۵kg) | هر غذای AAFCO-approved برای رشد |
| بزرگ (۲۵-۴۵kg) | حتماً Large Breed Puppy Formula |
| غولپیکر (>۴۵kg) | Giant Breed Puppy + کنترل دقیق کلسیم (<۱.۲٪) |
برندهای معتبر با فرمول تأییدشده علمی (بهترتیب الفبا):
Hill’s Science Plan Puppy Large Breed
Royal Canin Size Health Nutrition (Mini/Medium/Maxi/Giant Puppy)
Purina Pro Plan Puppy Large Breed
Eukanuba Puppy Large Breed
Orijen Puppy Large (فقط اگر ۱۰۰٪ مطمئنید کالری کافی میرسد)
۴. روش غذا دادن را اصلاح کنید
دکتر سوزان جفری (بیمارستان حیوانات تروسدل) توصیههای عملی زیر را دارد:
- ۳-۴ وعده کوچک در روز بهجای ۲ وعده بزرگ
- جدا کردن توله از سایر سگها موقع غذا (کاهش استرس و رقابت)
- خیس کردن غذا با آب گرم یا اضافه کردن کمی کنسرو توله → افزایش جذابیت و هضم
- استفاده از بشقاب آهستهخوری (slow feeder) اگر خیلی تند میخورد و بالا میآورد
۵. چه کارهایی اکیداً ممنوع است؟
- اضافه کردن مکمل کلسیم، ویتامین D یا روغن ماهی بدون آزمایش خون
- دادن شیر گاو یا پنیر زیاد (ایجاد اسهال → کاهش جذب)
- سوئیچ مداوم بین برندها (هر تغییر حداقل ۷-۱۰ روز طول میکشد تا اثر بگذارد)
- تلاش برای چاق کردن توله با غذای پرکالری بزرگسالان → خطر بیماریهای استخوانی
۶. چه زمانی واقعاً نگران باشیم؟
اگر تولهسگ شما یکی از این شرایط را دارد، فوراً به متخصص داخلی یا تغذیه دامپزشکی مراجعه کنید:
- وزنگیری هفتگی کمتر از ۵-۱۰٪ وزن بدن
- امتیاز بدنی (Body Condition Score) زیر ۳ از ۹
- دندهها و استخوان لگن کاملاً مشخص و بدون لایه چربی
- توقف کامل وزنگیری برای بیش از ۱۰-۱۴ روز
چکلیست سریع برای صاحب نگران
- [ ] آزمایش مدفوع ۳ روزه انجام شده؟
- [ ] آزمایش خون کامل + پروفایل کبدی و کلیوی؟
- [ ] کالری روزانه با ماشینحساب دقیق محاسبه شده؟
- [ ] غذای مخصوص نژاد و سایز میدهید؟
- [ ] حداقل ۳-۴ وعده در روز + جدا از سایر سگها؟
- [ ] هر هفته وزنگیری و ثبت در جدول رشد نژاد؟
نتیجهگیری
۹۵٪ تولهسگهایی که «وزن نمیگیرند» یا کرم دارند، یا بیماری گوارشی پنهان، یا غذای نامناسب میخورند. با یک معاینه کامل دامپزشکی و اصلاح رژیم غذایی طبق نظر متخصص، تقریباً همه آنها در عرض ۴-۸ هفته به منحنی رشد طبیعی برمیگردند.
اگر هنوز نگرانید، عکس تولهتان + اسم غذا + مقدار روزانه + وزن فعلی و سن را برایمان کامنت کنید تا راهنمایی دقیقتری بکنیم.
منابع علمی مقاله:
- Dr. Dan Su – University of Tennessee CVM (2024)
- Dr. Cailin Heinze – Tufts Cummings Veterinary Medical Center (2023-2025)
- Dr. Joe Bartges – University of Georgia CVM
- Pet Nutrition Alliance Guidelines 2025
- WSAVA Growth Charts & Body Condition Scoring
- مطالعات ۲۰۲۰-۲۰۲۴ درباره تأثیر رژیم خام بر رشد تولهسگ (JAVMA)
یک نظر اضافه کنید