عفونت چشم در گربههای نوزاد یکی از شایعترین مشکلات سلامتی میان گربههای کوچک است که اگر به موقع درمان نشود، میتواند منجر به آسیبهای دائمی مانند زخم قرنیه، خشکی چشم، نابینایی یا حتی از دست رفتن چشم شود. این مشکل که در دامپزشکی به آن افتالميای نوزادی (Ophthalmia Neonatorum) گفته میشود، معمولاً در هفتههای اول زندگی بچه گربهها رخ میدهد، زمانی که پلکهای آنها هنوز بسته است یا تازه باز شده.
بر اساس گزارش سایتهای معتبری مانند PetMD و Kitten Coalition، این عفونت در محیطهای شلوغی مثل پناهگاه حیوانات یا کلونی گربههای خیابانی بیشتر دیده میشود، زیرا سیستم ایمنی نارس بچه گربهها آنها را در برابر باکتریها و ویروسها آسیبپذیر میکند.
در این مقالهی مای پت پین، به طور کامل به بررسی نشانهها، روشهای تشخیص، درمان حرفهای و خانگی، عوارض احتمالی و راههای پیشگیری از عفونت چشم بچه گربه میپردازیم تا بتوانید به بهترین شکل از کوچولوهای پشمالویتان مراقبت کنید. این راهنما به شما کمک میکند که نشانههای عفونت چشم گربه نوزاد را زود تشخیص دهید، و نکات عملی برای درمان و پیشگیری از آن را یاد بگیرید.
عفونت چشم در گربههای نوزاد ناشی از چیست؟
بچه گربهها معمولاً تا ۱۰ یا ۱۴ روزگی پلکهای بسته دارند و چشمهایشان باز نمیشود. در این دوره حساس، باکتریها، ویروسها و گاهی پارازیتها میتوانند از زیر پلکهای بسته نفوذ کنند و باعث التهابات شدیدی بشوند. قسمتهای اصلی که در این بیماری مبتلا میشوند ملتحمه و قرنیه چشم هستند.
- ملتحمه: لایه مرطوب و لغزندهای است که کره چشم، داخل پلکهای بالا و پایین و پلک سوم (در گوشه داخلی چشم گربهها) را پوشش میدهد. این لایه در داخل پلکها صورتی روشن و روی کره چشم شفاف است و نقش محافظتی دارد.
- قرنیه: لایه خارجی شفاف چشم که مانند پنجره عمل میکند نور را میشکند تا وارد چشم شود. قرنیه از سه لایه سلول تخصصی تشکیل شده و در مقابل عفونتها بسیار حساس است.
در عفونتهای شدید، زیر پلکهای بسته چرک غلیظی جمع میشود که میتواند قرنیه را زخمی کند، و باعث چسبندگی ملتحمه به قرنیه (سیمبلفارون) یا حتی مانع تولید اشک شود. التهاب ملتحمه را کنژنکتیویت مینامند که بسته به نوع عفونتهای تنفسی میتواند اولیه یا ثانویه باشد.
با توجه به منابعی مانند Kitten Lady، این عفونتها اغلب در بچه گربههای زیر ۴ هفته اتفاق میافتد و اگر درمان نشود، به مشکلات مادامالعمری مثل کاهش بینایی منجر میشود.
انواع و علتهای عفونت چشم در گربههای نوزاد
عفونت چشم بچه گربه معمولاً ناشی از ویروس یا باکتری است، اما گاهی ناهنجاریهای مادرزادی نیز در این بین نقش دارند. شایعترین انواع عفونت عبارتند از:
- عفونت ویروسی: مانند ویروس هرپس گربهای (FHV-1) یا کالیسیویروس، که اغلب با علائم تنفسی همراه است.
- عفونت باکتریایی: ناشی از باکتریهایی مانند استافیلوکوک، استرپتوکوک، کلامیدیا (Chlamydophila felis) یا مایکوپلاسما است.
- عفونت ثانویه: پس از آسیب یا عفونت ویروسی ایجاد میشود.
دلایل اصلی ابتلا به عفونت:
- عبور از کانال زایمان مادر آلوده (تماس با مایعات عفونی واژن، که شایعترین راه انتقال باکتریهاست).
- انتقال ویروس هرپس از طریق قطرات تنفسی، تماس مستقیم با گربه مادر یا دیگر گربهها، به ویژه در محیطهای پرجمعیتی مانند پناهگاه
- محیط شلوغ، آلوده یا استرسزا که سیستم ایمنی ضعیف بچه گربه را بیشتر در معرض خطر قرار میدهد. استرس میتواند ناشی از کمبود در تغذیه مادر یا شرایط نامناسب نگهداری باشد.
- ناهنجاریهای مادرزادی مانند agenesis پلک (عدم تشکیل کامل پلک) که باعث تحریک و عفونت ثانویه میشود.
- خراش چشم در اثر بازی یا تماس با اشیاء هم میتواند باعث عفونت شود.
توجه: همه گربهها مستعد ویروس هرپس هستند، اما گربههای نوزاد به دلیل سیستم ایمنی نابالغ، بیشتر دچار عفونت شدید میشوند. بر اساس مقالات PetMD، گربههای مادر که واکسینه نشدهاند، خطر بالاتری برای انتقال دارند.
علائم عفونت چشم در گربه نوزاد
این علائم معمولاً بین ۷ تا ۱۴ روزگی ظاهر میشوند، حتی اگر پلکها هنوز بسته باشند. این عفونت میتواند یک یا هر دو چشم را درگیر کند و اغلب با مشکلات تنفسی همراه است.
در بچه گربههای با پلک بسته (کمتر از ۱۴ روز):
- عطسه یا ترشح بینی (نشانه عفونت تنفسی همزمان).
- تورم شدید پلک که چشم را متورم نشان میدهد.
- ترشح شفاف، زرد یا سبز چرکی از زیر پلک.
- پوسته خشک اطراف پلک که چشم را چسبناک میکند.
- زخم یا قرمزی روی پلک.
- چشم فرو رفته یا ورم کرده، که میتواند نشانه فشار داخلی باشد.
در بچه گربههای با پلک باز (بیش از ۱۵ روز):
- پلک پس از ۱۴ روزگی همچنان بسته بماند یا نیمهباز باشد.
- عطسه یا ترشح بینی.
- تورم، قرمزی و التهاب اطراف چشم و بافتهای مجاور.
- ترشح شفاف یا چرکی که میتواند سبز یا زرد باشد (نشانه عفونت باکتریایی).
- پوسته روی پلک یا چسبندگی پلک به چشم (سیمبلفارون).
- چشم فرو رفته، که ممکن است به درد و اسپاسم پلک (blepharospasm) منجر شود.
- حساسیت به نور، مالیدن چشم با پنجه یا بیاشتهایی به دلیل درد.
اگر این علائم را دیدید، فوری به دامپزشک مراجعه کنید!
تفاوت این نوع عفونت با آلرژی: عفونت معمولاً با چرک همراه است، در حالی که آلرژی ترشح شفاف دارد.
تشخیص عفونت چشم در بچه گربه توسط دامپزشک
تشخیص بر اساس معاینه بالینی است، اما از ابزارهای پیشرفته برای تأیید آن استفاده میشود:
- بررسی کامل بچه گربه و مادر برای ارزیابی سلامت کلی، از جمله چک کردن عفونتهای تنفسی.
- باز کردن ملایم پلکها با آب گرم (این کار آسیبی به چشم نمیزند و برای بررسی ضروری است).
- شستشوی چشم و استفاده از رنگ فلورسئین (رنگ زرد-سبز که نواحی آسیبدیده قرنیه را روشن میکند) برای تشخیص زخم یا آسیب.
- در موارد مشکوک، نمونهبرداری از ترشحات چشم یا کانال زایمان مادر برای کشت باکتریایی، تست حساسیت آنتیبیوتیکی یا PCR برای ویروسهایی مانند هرپس.
- بررسیهای دیگر مانند تست اشک (برای خشکی چشم) یا معاینه با لامپ اسلیت اگر عفونت عمیق باشد.
و همواره تاکید میشود که تشخیص سریع کلیدی است تا عفونت به لایههای داخلی چشم گسترش نیابد.
درمان عفونت چشم گربه نوزاد
درمان سریع ضروری است، زیرا عفونت درماننشده میتواند باعث خشکی چشم، زخم دائمی قرنیه، نابینایی، چسبندگی بافتها یا حتی پاره شدن چشم شود. به ویژه در مورد ویروس هرپس، چسبندگی ملتحمه به قرنیه میتواند حرکت چشم را مختل کند و بینایی را کاهش دهد.
درمان حرفهای توسط دامپزشک:
- باز کردن پلکها، شستشو و تخلیه چرک با سالین یا فلاش چشم.
- تجویز آنتیبیوتیک موضعی مانند Terramycin یا Vetropolycin (پماد یا قطره).
- در صورت مشکوک بودن به هرپس، داروهای ضدویروسی موضعی مانند idoxuridine یا oral مانند famciclovir.
- اگر کشت باکتریایی انجام شود، آنتیبیوتیک بر اساس حساسیت باکتری انتخاب میشود (مانند آموکسیسیلین خوراکی در موارد شدید).
- در موارد ناهنجاری مادرزادی پلک، جراحی اصلاحی مانند cryoepilation یا بازسازی پلک انجام میشود.
- در عفونتهای شدید، داروهای ضدالتهاب یا سرم پلاسما (از خون گربه سالم) برای ترمیم استفاده میشود.
مراقبت خانگی (تحت نظر دامپزشک):
- کمپرس گرم (نه داغ) با پنبه تمیز: ۲-۳ بار در روز، هربار ۵ دقیقه، برای نرم کردن پوسته و هدایت چرک به گوشه داخلی چشم.
- تمیز کردن چشم با سالین ۰.۹% یا فلاش چشم گربهای: قطره بریزید و با پنبه پاک کنید، بدون فشار.
- استفاده از قطره یا پماد تجویزی: معمولاً ۳-۴ بار در روز و قبل از هرکاری دستهایتان را ضدعفونی کنید.
- ایزوله کردن بچه گربه برای جلوگیری از گسترش بیماری
- نظارت بر اشتها و فعالیت بچه گربه: اگر هر کدام کاهش یافت، فوری اطلاع دهید.
دوره درمان معمولاً ۲ تا ۴ هفته طول میکشد. محیط را تمیز نگه دارید و بچه گربه را از دیگر گربهها جدا کنید تا عفونت گسترش نیابد.
عوارض جانبی داروها: ممکن است تحریک موقت ایجاد کنند، اما فواید بیشتری جهت درمان دارند.
بازیابی و مدیریت عفونت چشم در گربههای نوزاد
بازیابی کامل پس از درمان، ممکن است چند هفته طول بکشد. بچه گربه را در محیطی آرام، گرم و تمیز نگه دارید. تغذیه مناسب با شیر مادر یا جایگزینی غنی از مواد مغذی سیستم ایمنی را تقویت میکند. نظارت روزانه بر چشمها ضروری است: اگر علائم برگشت، دوباره به دامپزشک مراجعه کنید. در موارد شدید، ممکن است برای برداشتن چشم آسیبدیده (enucleation) نیاز به جراحی باشد، اما با درمان زودهنگام، این اتفاق نادر است.
عوارض احتمالی عفونت چشم گربه نوزاد
اگر چشم آسیبدیده باشد عوارض آن شامل:
- زخم دائمی قرنیه و کاهش بینایی.
- خشکی مزمن چشم به دلیل آسیب دیدن غدد اشکی.
- التهاب لایه میانی چشم (uveitis) یا عفونت داخلی که به پارگی چشم منجر میشود.
- اگر ویروس درگیر شده باشد مشکلات تنفسی همزمان رخ میدهد.
پیشگیری از عفونت چشم در گربههای نوزاد
- واکسیناسیون به موقع مادر و بچه گربهها علیه ویروس هرپس، کالیسی و کلامیدیا (از ۶-۸ هفتگی شروع شود).
- نگهداری در محیطی تمیز، کماسترس و بدون ازدحام: پناهگاهها را ضدعفونی کنید.
- جداسازی گربههای جدید یا بیمار از مادر و بچهها.
- بررسی سلامت مادر قبل و بعد از زایمان: تست عفونت واژن.
- اگر بچه گربه خیابانی دارید، سریعاً به دامپزشکی ببرید و از تماس با دیگران جلوگیری کنید.
- تغذیه مناسب مادر در بارداری برای جلوگیری از ناهنجاریها.
سؤالات رایج (FAQ) در مورد عفونت چشم بچه گربه
- عفونت چشم گربه نوزاد چه اندازه شایع است؟ در محیطهای پرریسک، بسیار شایع اما با پیشگیری قابل کنترل است.
- آیا عفونت چشم بچه گربه به انسان منتقل میشود؟ خیر، اما بهداشت دستها ضروری است.
- چه زمانی چشم بچه گربه باز میشود؟ معمولاً ۸-۱۴ روزگی؛ اگر دیرتر اتفاق بیفتد، ممکن است عفونی شده باشد.
- آیا درمان خانگی کافی است؟ خیر، همیشه با دامپزشک مشورت کنید.
نتیجهگیری
عفونت چشم در گربههای نوزاد مشکلی جدی اما قابل درمان و پیشگیری است. با توجه به علائمی مانند ترشح چرک از چشم بچه گربه و مراجعه سریع به دامپزشک، میتوانید از عوارض جبرانناپذیر جلوگیری کنید. مراقبت صحیح نه تنها سلامت چشمها را حفظ میکند، بلکه زندگی شادی برای گربه کوچکتان تضمین مینماید. اگر سؤالی دارید، با متخصصان مشورت کنید.
یک نظر اضافه کنید