بسیاری از صاحبهای تولهسگ نگرانند که مبادا کاری که انجام میدهند (یا نمیدهند) باعث شود سگشان کوچکتر از حد طبیعی بماند و «رشدش متوقف شود» (stunted growth). در این مقاله به زبان ساده و بر اساس منابع معتبر دامپزشکی بررسی میکنیم که کدام عوامل واقعاً میتوانند رشد توله سگ را مختل کنند و کدامها فقط نگرانی بیمورد هستند.
۱. عفونت کرمهای رودهای: شایعترین علت واقعی توقف رشد توله سگ
بله، کرمهای روده (بهخصوص هوکورم و آسکاریس یا roundworm) شایعترین دلیل واقعی کوچک ماندن تولهسگها هستند.
تولهسگها معمولاً از مادر یا محیط اطراف آلوده میشوند. وقتی بار کرمی خیلی سنگین باشد، کرمها کالری و مواد مغذی کافی از روده توله میدزدند و رشد او بهطور محسوسی کند میشود.
نشانههای کلاسیک تولهای که رشدش بهخاطر کرم متوقف شده:
- شکم بادکرده (pot belly)
- موهای کدر و بیکیفیت
- اسهال یا مدفوع غیرعادی
- اشتهای خیلی زیاد ولی لاغری و کوچکی جثه
خبر خوب: وقتی کرمزدایی درست و کامل انجام شود، بدن توله معمولاً خودش را ترمیم میکند و رشد توله سگ دوباره به حالت طبیعی برمیگردد.
حتماً برنامه کرمزدایی دامپزشک را دقیق دنبال کنید (معمولاً از ۲ هفتگی شروع میشود و تا چند ماهگی هر ۲-۴ هفته تکرار میشود).
۲. سوءتغذیه: فقط در موارد خیلی شدید
خیلی از صاحبها میترسند اگر زودتر از موعد غذای توله را به غذای بزرگسال عوض کنند یا کمی کمتر غذا بدهند، رشد توله سگ متوقف شود. پاسخ کوتاه: خیر.
- غذای توله برای رشد سریعتر فرموله شده، اما میلیونها سگ در دنیا با غذای «همه سنین» (All Life Stages) بزرگ میشوند و کاملاً سالم و اندازه طبیعی هستند.
- حتی اگر کمی لاغرتر نگهشان دارید، رشد استخوانی متوقف نمیشود.
- برعکس: پرخوری و اضافه وزن در دوره رشد (بهخصوص در نژادهای بزرگ) خطر خیلی بالاتری دارد و میتواند باعث بیماریهای مفصلی مادامالعمر شود.
تحقیقات طولانیمدت شرکت Purina روی لابرادور رتریورها نشان داد سگهایی که در کل زندگی لاغر نگه داشته شدند، بهطور متوسط ۲ سال بیشتر عمر کردند و بیماریهای مزمن بسیار کمتری داشتند.
نتیجه: تا وقتی غذای باکیفیت و متناسب با سن و نژاد میدهید و وزن توله در محدوده ایدهآل است، نگران توقف رشد از سوءتغذیه نباشید.
۳. عقیمسازی زودرس (اسپِی یا نِوتر): روی قد تأثیر دارد، نه لزوماً توقف رشد
عقیمسازی زودرس رشد توله سگ را «متوقف» نمیکند، اما صفحههای رشد استخوانی (growth plates) را دیرتر میبندد و باعث میشود سگ کمی بلندتر از حد طبیعی شود. این بلندتر شدن در نژادهای بزرگ و غولپیکر میتواند خطر بیماریهای مفصلی (مثل دیسپلازی هیپ و آرنج) را افزایش دهد.
توصیههای جدید دامپزشکی (بر اساس مطالعات ۲۰۲۰ به بعد):
- نژادهای کوچک و متوسط: هنوز ۶-۸ ماهگی مشکلی ندارد.
- نژادهای بزرگ و غولپیکر (لابرادور، ژرمن شپرد، گریت دین و …): بهتر است صبر کنید.
- مادهها: بعد از اولین فحلی (معمولاً ۱۲-۱۸ ماهگی)
- نرها: معمولاً ۱۸-۲۴ ماهگی
حتماً با دامپزشک خودتان در مورد زمان مناسب مشورت کنید؛ او با توجه به نژاد، سبک زندگی و وضعیت سلامتی سگتان بهترین زمان را پیشنهاد میدهد.
۴. ورزش سنگین: به صفحههای رشد آسیب میزند، نه اینکه رشد را متوقف کند
دویدن و بازی طبیعی تا خسته شدن کاملاً سالم و ضروری است. اما ورزشهای پرضربه و طولانی (دویدن کنار دوچرخه، پریدن مکرر از ارتفاع، دویدن طولانی روی آسفالت) قبل از بسته شدن کامل صفحههای رشد میتواند باعث تغییر شکل استخوانها و مشکلات مفصلی در آینده شود.
قانون سرانگشتی:
- تا ۱۲-۱۵ ماهگی (بسته به نژاد) از دویدن طولانی، پریدن از ارتفاع زیاد و ورزشهای سنگین اجتناب کنید.
- بازی آزاد، پیادهروی معمولی و بازی با توپ کاملاً بیخطر و حتی مفید است.
۵. آیا بعضی نژادها بیشتر در معرض کوچک ماندن هستند؟
بهجز یک بیماری نادر ژنتیکی به نام «کوتولگی هیپوفیزی» (pituitary dwarfism) که فقط در برخی خطوط خونی ژرمن شپرد و تعداد خیلی کمی از لابرادورها دیده میشود، هیچ نژادی بهطور طبیعی مستعد «توقف رشد» نیست. اگر تولهای از نژاد بزرگ بهطور غیرعادی کوچک میماند، معمولاً دلیل پزشکی (کرم، سوءجذب، مشکلات هورمونی) دارد و باید بررسی شود.
خلاصه نهایی: چه چیزی واقعاً رشد توله سگ را متوقف میکند؟
واقعاً متوقف میکند ← فقط موارد شدید:
- بار کرمی خیلی سنگین
- گرسنگی شدید و طولانیمدت
- بیماریهای نادر هورمونی (مثل کمکاری تیروئید یا کوتولگی هیپوفیزی)
در بقیه موارد (عقیمسازی زودرس، غذای بزرگسال، ورزش معمولی، کمی لاغر نگه داشتن) رشد توله سگ «متوقف» نمیشود؛ فقط ممکن است قد نهایی کمی متفاوت باشد یا خطر بیماری مفصلی تغییر کند.
پس آرام باشید، برنامه کرمزدایی و واکسیناسیون را جدی بگیرید، وزن ایدهآل را حفظ کنید و از دامپزشک خودتان راهنمایی بگیرید. تولهتان به احتمال خیلی زیاد دقیقاً به همان اندازهای که ژنتیکش تعیین کرده بزرگ خواهد شد!
منابع اصلی مقاله:
- American Kennel Club (AKC)
- Purina Life Span Study (2002-2020)
- University of California-Davis studies on early spay/neuter (2020)
- بانفیلد و مطالعات دامپزشکی ۲۰۲۱-۲۰۲۴ درباره رشد نژادهای بزرگ
یک نظر اضافه کنید