عقیمسازی گربه ماده؟! همیشه فکر میکردم فقط گربههای نر را عقیم میکنند! دکتر با تعجب میپرسد: چرا اینطور فکر میکنید؟! عقیمسازی گربه ماده کاملا متداول است. میگویم: نمیدانم، شاید اینکه اندام جنسی گربه ماده درون بدنش قرار دارد و جراحی عقیمسازی برایش خیلی سخت و دردناک به نظر میرسد باعث این نگاه من شده است. گربهام را بغل میکنم. دکتر با همدردی نگاهم میکند و میگوید: نگران نباشید، گربه شما تنها نیست. همه ما کنارش هستیم.
اگر تا به حال یک بچهگربه جدید به خانه آوردهاید، احتمالاً در اولین معاینه دامپزشکی، بحثی در مورد عقیمسازی گربه ماده شنیدهاید. عقیمسازی گربه ماده (که به آن اسپایینگ یا ovariohysterectomy نیز گفته میشود) یک جراحی پیشگیرانه روتین است که نه تنها به کنترل جمعیت حیوانات خانگی کمک میکند، بلکه خطر ابتلا به بسیاری از بیماریهای ناخواسته مانند عفونت رحم (پیومترا) و سرطان پستان را کاهش میدهد. این جراحی معمولاً در بیمارستانهای دامپزشکی محلی یا کلینیکهای تخصصی عقیمسازی و خنثیسازی انجام میشود.
در دنیای امروز، جایی که میلیونها گربه بیسرپرست در خیابانها زندگی میکنند و پناهگاهها پر از حیوانات ناخواسته هستند، عقیمسازی گربه ماده نه تنها یک انتخاب شخصی، بلکه یک مسئولیت اجتماعی است. طبق آمار انجمن حمایت از حیوانات آمریکا ASPCA، هر سال میلیونها گربه سالم به دلیل کمبود خانههای مناسب، اتانازی میشوند. عقیمسازی میتواند این چرخه را بشکند و به گربه شما زندگی طولانیتر و سالمتری ببخشد.
این مقاله، که بر اساس آخرین تحقیقات و آمار سال ۲۰۲۵ تهیه شده، همه جنبههای عقیمسازی گربه ماده را پوشش میدهد. از تعریف و فرآیند جراحی گرفته تا مزایا، خطرات، هزینهها، آمادگی، مراقبتهای پس از عمل و حتی جایگزینها. ما در مای پت پین تلاش کردهایم این راهنما را با جزئیات دقیق، آمار بهروز، مثالهای واقعی و نکات عملی برای صاحبان گربهها ارائه دهیم. بیایید شروع کنیم!
عقیمسازی گربه ماده چیست؟
عقیمسازی گربه ماده یک جراحی است که توسط دامپزشک انجام میشود و شامل برداشتن تخمدانها و رحم گربه میشود. این عمل، گربه را از باردار شدن بازمیدارد و خطر ابتلا به سرطان پستان در مراحل بعدی زندگی را کاهش میدهد. عقیمسازی یکی از رایجترین جراحیها در گربههای خانگی است و بیشتر آنها در دوران بچگی آن را تجربه میکنند.
این جراحی پیشگیرانه روتین، به کنترل جمعیت حیوانات کمک میکند و خطر بسیاری از بیماریهای ناخواسته را کاهش میدهد. پناهگاهها و مراکز نجات حیوانات معمولاً گربهها را قبل از واگذاری به صاحبان جدید عقیم میکنند. توصیه میشود گربهها قبل از اولین چرخه فحلی (که معمولاً در حدود ۶ ماهگی رخ میدهد) عقیم شوند. عقیمسازی در حین فحلی ممکن است، اما توصیه نمیشود زیرا خطر عوارضی مانند خونریزی بیش از حد، درد بیشتر و زمان نقاهت طولانیتر را افزایش میدهد.
تاریخچه عقیمسازی گربهها به هزاران سال پیش بازمیگردد. گربهها ابتدا در حدود ۷۵۰۰ سال پیش از میلاد در خاور نزدیک اهلی شدند، اما عقیمسازی مدرن از قرن ۱۹ میلادی در اروپا و آمریکا رواج یافت. در سالهای اخیر، پیشرفتهایی مانند استفاده از لیزر برای جراحی کمتهاجمی و داروهای بیهوشی ایمنتر، این عمل را حتی کمخطرتر کرده است. طبق مطالعهی سال ۲۰۲۵ دانشگاه فلوریدا، نرخ مرگ و میر در کلینیکهایی با حجم بالای جراحی عقیمسازی به ۰.۰۳ درصد رسیده است.
چرا گربههای ماده را عقیم کنیم؟
مزایای عقیمسازی:
عقیمسازی گربه ماده برای جلوگیری از بارداریهای آینده و ارتقای سلامت و رفاه کلی ضروری است. مزایای خاص آن عبارتند از:
کنترل جمعیت گربهها: عقیمسازی جمعیت گربههای بیسرپرست را کاهش میدهد و نرخ اتانازی در پناهگاهها را پایین میآورد. طبق ASPCA، عقیمسازی میتواند میلیونها گربه را از مرگ نجات دهد.
کاهش خطر سرطانهای تولیدمثلی: خطر عفونت رحم مانند پیومترا را کاهش میدهد. مطالعهای نشان میدهد گربههای عقیمشده قبل از ۶ ماهگی ۹۱ درصد کمتر به سرطان پستان مبتلا میشوند.
افزایش طول عمر گربه: گربههای عقیمشده معمولاً عمر طولانیتری دارند. مطالعهای در سال ۲۰۲۵ نشان داد گربههای ماده عقیمشده به طور متوسط ۱۳.۲ سال زندگی میکنند در حالی که گربههای غیرعقیم ۱۰.۹ سال.
کاهش مشکلات رفتاری: خطر پرخاشگری، گریز و گشتزنی را کاهش میدهد. گربههای عقیمشده کمتر به رفتارهای مرتبط با فحلی مانند یولینگ (صدای بلند) و ادرار کردن مکرر دچار میشوند.
تشویق ادرار سالم: چرخههای فحلی و تغییرات هورمونی را حذف میکند.
بهبود کیفیت زندگی: گربههای عقیمشده آرامتر هستند و کمتر به بیماریهای عفونی ناشی از جفتگیری مبتلا میشوند.
عقیمسازی همچنین به جامعه کمک میکند. در ایران، با افزایش گربههای خیابانی، عقیمسازی میتواند به کنترل جمعیت کمک کند. برای مثال در تهران، برنامههای عقیمسازی رایگان توسط شهرداریها منجر به کاهش ۲۰ درصدی گربههای بیسرپرست شده است.
علاوه بر این، عقیمسازی بر رفتار تأثیر مثبت دارد. گربههای ماده عقیمشده کمتر پرخاشگر میشوند و تمایل به فرار کاهش مییابد، که این امر خطر تصادفات و عفونتها را کم میکند. مطالعهای نشان داد عقیمسازی هورمونهای جنسی را کاهش میدهد و رفتارهای نامطلوب را تا ۸۰ درصد کم میکند.
فرآیند جراحی عقیمسازی گربه ماده
هنگام عقیمسازی، گربه تحت بیهوشی عمومی قرار میگیرد. دامپزشک ابتدا معاینه فیزیکی کامل انجام میدهد، از جمله گوش دادن به قلب و ریهها برای تشخیص ناهنجاریها. گاهی آزمایش خون یا ادرار برای اطمینان از عدم وجود مشکلات زمینهای انجام میشود.
دارویی برای آرام کردن گربه تجویز میشود. ناحیه کوچکی از ساعد تراشیده و تمیز میشود تا کاتتر وریدی قرار گیرد. این کاتتر برای دسترسی اضطراری و تزریق مایعات استفاده میشود. داروهای بیهوشی از طریق ورید تزریق میشود و لوله اندوتراکئال برای اکسیژن و بیهوشی استنشاقی قرار میگیرد.
تجهیزات نظارتی مانند EKG یا پالس اکسیمتر متصل میشود. ناحیه شکم تراشیده و تمیز میشود. برش کوچکی در پایین شکم ایجاد میشود و تخمدانها و رحم برداشته میشوند. سپس شکم بخیه میشود و گربه به تدریج بیدار میشود.
در سال ۲۰۲۵، روشهای جدیدی مانند جراحی لاپاروسکوپیک (با برشهای کوچکتر) رواج یافته که زمان نقاهت را به ۷-۱۰ روز کاهش میدهد.
خطرات عقیمسازی گربه ماده
عقیمسازی جراحی ایمن با نرخ عوارض پایین است. نرخ مرگ و میر حدود ۰.۰۵ درصد است، و در گربههای جوان و سالم حتی خیلی کمتر رخ میدهد. عوارض نادر شامل خونریزی، آسیب به اندامهای داخلی، عفونت محل جراحی و عوارض بیهوشی است.
عقیمسازی در حین فحلی خطر خونریزی بیش از حد و درد بیشتر را افزایش میدهد. صاحبان باید قبل از جراحی سؤالات خود را از دامپزشک بپرسند. در ایران، عوارض معمولاً کمتر از ۱ درصد است، اما نظارت پس از عمل ضروری است.
اثربخشی عقیمسازی گربه ماده
مطالعات نشان میدهد عقیمسازی بسیار مؤثر و ایمن است. خطر پیومترا در گربههای عقیمشده تقریباً صفر است زیرا رحم برداشته شده است. گربههای عقیمشده تا قبل از ۶ ماهگی، ۹۱ درصد کمتر به سرطان پستان مبتلا میشوند.
هزینه عقیمسازی گربه ماده
هزینهها از ۵۰ تا ۵۰۰ دلار (معادل حدود ۲ میلیون تا ۲۰ میلیون تومان در ایران) بسته به مکان و نوع کلینیک متغیر است. کلینیکهای عقیمسازی ارزانتر هستند و برخی پناهگاهها این خدمات را رایگان ارائه میدهند. در ایران، برنامههای دولتی و NGOها اغلب هزینهها را پوشش میدهند. اگر مشکل مالی دارید، از CareCredit یا کلینیکهای محلی کمک بگیرید.
آمادگی برای عقیمسازی گربه ماده
شب قبل از جراحی، طبق دستور دامپزشک غذا و آب را محدود کنید. معمولاً غذا از ۱۲ ساعت قبل از جراحی ممنوع است، اما آب مجاز است. در مورد داروهای فعلی گربه سؤال کنید. اگر گربه مضطرب است، داروهایی مانند ترازودون تجویز میشود.
مراقبتهای پس از عمل و دوره نقاهت برای عقیمسازی گربه ماده
گربهها معمولاً پس از ۱۰-۱۴ روز بهبود مییابند. از گردنبند الیزابت برای جلوگیری از لیسیدن محل جراحی استفاده کنید. گربه را در مکانی آرام نگه دارید و فعالیتهایی مانند دویدن و پریدن را محدود کنید. پس از ۱۰-۱۴ روز برای چکآپ مراجعه کنید. البته داروهای مسکن مانند Onsior تجویز میشود.
علائم عفونت را نظارت کنید: بخیههای باز، درد عجیب، پوست گرم، تورم، قرمزی یا ترشحاتی مانند خون یا چرک، هر کدام اتفاق افتاد، فوراً با دامپزشک تماس بگیرید.
در ایران، مراقبتهای پس از عمل شامل رژیم غذایی سبک و نظارت روزانه است. برای مثال گربهای که پس از جراحی بیاشتها شد، با مشاوره دامپزشک بهبود یافت.
جایگزینهای عقیمسازی گربه ماده
در حال حاضر، جایگزینهای پذیرفتهشدهی گستردهای وجود ندارد. بر اساس AVMA دانشمندان در حال بررسی ژندرمانی برای کنترل باروری هستند منتها هنوز مشخص نیست این گزینهها در دسترس قرار بگیرند.
سوالات متداول در مورد عقیمسازی گربه ماده
هزینه عقیمسازی گربه چقدر است؟ از ۵۰-۵۰۰ دلار، بسته به کلینیک متغیر است. پناهگاهها اغلب رایگان هستند.
آیا گربههای ماده پس از عقیمسازی تغییر میکنند؟ بله، رفتارهای منفی مانند پرخاشگری و گریز کاهش مییابد، اما ممکن است دچار اضافه وزن شوند.
بهترین سن برای عقیمسازی گربه ماده چیست؟ قبل از اولین فحلی، حدود ۶ ماهگی.
زمان بهبود گربه ماده پس از عقیمسازی چقدر است؟ ۱۰-۱۴ روز.
عقیمسازی گربه ماده چگونه است؟ برداشتن تخمدانها و رحم برای جلوگیری از بارداری و کاهش خطرات سلامتی.
آیا عقیمسازی برای گربهها دردناک است؟ هنگام جراحی نه، زیرا بیهوش هستند، اما درد پس از عمل با دارو مدیریت میشود.
نتیجهگیری
عقیمسازی گربه ماده نه تنها یک جراحی ساده، بلکه یک سرمایهگذاری برای سلامتی و خوشبختی گربه شماست. این عمل با مزایایی مانند افزایش طول عمر، کاهش سرطان و کنترل جمعیت، یک جراحی ضروری است. اگر گربه ماده دارید، با دامپزشک مشورت و سپس اقدام کنید.
یک نظر اضافه کنید